Zamir (Adıl)
Konu Özeti
Zamir (adıl), isimlerin yerine kullanılan sözcüklerdir. Cümlede ismin tekrarını önler ve ismin yerini alır: Elif geldi, o çok yorgundu.
Zamirler, isim gibi çekim eki alabilir ve cümlede farklı görevlerde bulunabilir.
Zamirin Özellikleri
- Cümlede isim gibi görev alabilir.
- İsimlerin yerine geçici olarak kullanılır.
- Ek alabilir: çekim eki, iyelik eki vb.
- Birden fazla ismin yerini tutabilir.
- Cümlede özne, nesne veya tamlayan gibi görevlerde bulunabilir.
Kişi (Şahıs) Zamirleri
Kişi zamirleri insan adlarının yerine kullanılır: ben, sen, o, biz, siz, onlar
- Ben bugün kütüphaneye gideceğim.
- O sınıfın en sessiz öğrencisidir.
- Kendi kelimesi dönüşlülük zamiri olarak kullanılır: Kendime söz verdim.
İşaret Zamirleri
Varlıkları işaret ederek gösteren zamirlerdir: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, burası, şurası, orası, ötekisi
- Bu çok tatlı bir kediydi. (isimden önce gelirse işaret sıfatı)
- Bu benim en sevdiğimdir. (ismin yerini tutarsa işaret zamiri)
- O kelimesi hem kişi hem işaret zamiri olabilir.
Belgisiz Zamirler
Hangi varlığın yerine kullanıldığı kesin belli olmayan zamirlerdir: birkaç, bazıları, herkes, kimse, biri, birisi, hepsi
- Birileri kapıyı çaldı ama kim olduğu belli değildi.
- Herkes dersten memnun görünüyordu.
- Kimse bu kadarını beklemiyordu.
Soru Zamirleri
İsimlerin yerine soru yoluyla kullanılan kelimelerdir: ne, kim, kimi, hangisi, kaçı, nereye, nerede, nereden
- Kim geldi? (ismin yerine → soru zamiri)
- Hangi kalem senin? → “kalem” ismiyle birlikte → soru sıfatı
İlgi Zamiri (-ki)
İlgi zamiri -ki ekidir ve cümlede daha önce geçen bir ismin yerini tutar.
- Benim defterim seninkinden daha kalın. → seninkinden → “senin defterinden” anlamında.
- Bağlaç olan “ki” veya sıfat yapan “ki” ile karıştırılmamalıdır.
İyelik (Aitlik) Zamirleri
Bir şeyin kime ait olduğunu gösterir: benim, senin, onun, bizim, sizin, onların
- Benim kedim çok oyuncudur.
- Onun arabası mavi renkteydi.
- Bazen yalnızca ek hâlinde bulunur: kitabım, defterin gibi.
- Zamirler isimlerin yerine kullanılır, isim oluşturmaz.
- İşaret ve kişi zamirleri arasında “o” ve “onlar” gibi ortak kullanımlar vardır.
- Soru zamirleri, sadece ismin yerini tutuyorsa “zamir”; ismin önündeyse “sıfat”tır.
- “-ki” eki, yalnızca ilgi zamiri olduğunda ismin yerini tutar.
- Zamirler sınavlarda sıkça karıştırılır: özellikle işaret–sıfat ve ilgi–bağlaç ayrımına dikkat et.