Edat (İlgeç) ve Bağlaç – Şarkı Sözü

Türk Dili ve Edebiyatı 9. Sınıf Sözcük Türleri

🎧 Dinle ve Öğren

🎵 Şarkı Sözleri (Ders Metni)

[Kıta 1 – Edatlar]
Edat, diğer adıyla ilgeç,
Cümlede anlam bağı kurar.
Sözcükleri birbirine bağlar,
Yer, zaman ya da neden anlatır.
Genellikle farklı türden sözcükler arasında,
İsimle fiili birleştirir dikkatle.

[Kıta 2 – Bağlaçlar]
Bağlaç, eş görevli sözcükleri birleştirir,
Bazen cümleleri, bazen kelimeleri.
Anlamca ilişki kurar, eşitler iki tarafı,
“Ve”, “ama”, “çünkü” gibi örnekleriyle tanınır.

[Kıta 3 – Aralarındaki Farklar]
Edat, anlam ilişkisi kurar,
Bağlaç, eş görevli sözcükleri bağlar.
Edat tür farkı gözetmez,
Bağlaç ise aynı türleri yan yana dizer.

[Kıta 4 – Edat Örnekleri]
“Kuş ile uçmak” — burada “ile” edat,
“Deniz kadar” geniş bir gökyüzü derken,
“Kurtlar için” gece av zamanıydı,
“Altında” oturmak huzur verir insana.

[Kıta 5 – Bağlaç Örnekleri]
“Kuşlar ve kelebekler birlikte uçtu.”
“Yağmur yağdı ama gökkuşağı çıktı.”
“Ne rüzgâr dindi ne de bulutlar dağıldı.”
“Ya kedi gelir ya da köpek yer mamasını.”
“Kar eridi çünkü hava ısındı.”

[Kıta 6 – Dikkat Et]
“İle” hem edat hem bağlaç olabilir:
“Kırlangıç ile uçuyorum.” — edat
“Kırlangıç ile leylek geldi.” — bağlaç
Edatlar kendinden önceki sözcüğe bağlanır,
Bağlaçlar iki eş ögeyi birleştirir.

[Kıta 7 – Özet]
Edat — anlam bağı kurar,
Bağlaç — eş görevlileri bağlar.
Edatlar: “için, kadar, gibi, göre, rağmen, üzere, ile”
Bağlaçlar: “ve, ama, ya da, çünkü, ne...ne”
Cümlede türüne dikkat et, anlamı doğru bul!

Bilmen Gereken:
  • Edatlar anlam kurar; bağlaçlar eşitlik sağlar.
  • “İle” sözcüğü her iki görevde de kullanılabilir.
  • Edatlar genellikle önlerindeki sözcüğe bağlanır.
  • Bağlaçlar cümleleri veya eş kelimeleri birleştirir.

💡
Özgün konsept denemesidir. Derslerde.com için atıfta bulunun.